Defektologiya

Kamilova Nodira G'ayratovna

Psixologiya fanlari nomzodi


Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti Defektologiya fakulteti rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar ta’lim-tarbiyasi bilan shug‘ullanuvchi kadrlarni tayyorlaydigan respublikadagi yagona fakultet xisoblanadi.
O‘zbekistonla defektolog-mutaxassislar tayyorlash deyarli ellik bir yil avval yo‘lga qo‘yilgan va o‘sha vaqtda Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti (instituti) O‘rta Osiyo va Qozog‘istonda anomal bolalar ta’lim-tarbiyasi bilan shug‘ullanuvchi kadrlarni tayyorlaydigan oliy ta’lim dargohi hisoblangan.
1966 yilda Xalq ta’limi vazirligi taklifi bilan Kengash chaqirildi. Ushbu kengashda sobiq O‘zSSR maorif vaziri o‘rinbosari S.A.Panchenko, ilmiy kotib – M.N.Xodjaeva, O‘zbekiston pedagogika fanlari ilmiy tekshirish institutidan N.R.Raxmanov, 66-yordamchi maktab direktori G.Sh. Aytmetova, 1-sonli maxsus internatdan A.N.Sitkovskaya, D.M.Orenberg, defektologiya sohasi bo‘yicha yetuk rossiyalik olimlardan professor, fan doktorlari M.I.Zemsova, M.S.Pevzner, V.G.Petrova, fan nomzodlari M.I.Kuzmiskayalar ishtirok etdilar. Kengashda asosiy ko‘riladigan masala «O‘zbekistonda defektolog kadrlarni tayyorlash» masalasi edi. Kengashda ushbu masala o‘rganib chiqilib, O‘zbekistonda defektolog kadrlar tayyorlash haqidagi qaror qabul qilindi. Ushbu qarordan so‘ng 1967 yilda Nizomiy nomidagi Toshkent Davlat Pedagogika institutining «Pedagogika va psixologiya» fakultetida Defektologiya bo‘limi ochildi.
1973 yilda Pedagogika va psixologiya fakultetining “Defektologiya” bo‘limida “Surdopedagogika” yo‘nalishi ham ochildi, bo‘limga 27 nafar talaba qabul qilindi. Shu vaqtdan e’tiboran, zaif eshituvchi va kar bolalar maktabi uchun boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari tayyorlana boshlandi.
1981 yilda Defektologiya kafedrasi ikki mustaqil kafedraga bo‘lindi: “Oligofrenopedagogika va logopediya” hamda “Surdopedagogika va defektologiyaning klinik asoslari” kafedralar tashkil etildi. Ikkala kafedrada o‘n yettita o‘qituvchi ilmiy va pedagogik faoliyat olib bordilar. Jumladan bitta professor, tibbiyot fanlari doktori: M.G.Mirzakarimova, yettita fan nomzodi, dotsentlar: S.Sh.Aytmetova, A.I.Sagatov, I.A.Alimova, R.M.Qorieva, S.G.Kim, I.G.Radisheva, E.B.Em, ikkita katta o‘qituvchi: O.S.Maymor, V.S.Raxmanova, yettita o‘qituvchi: K.X.Mamedov, X.Po‘latova, N.A.Mazalova, M.Mirzaxmedova, O.S.Rogacheva, I.K.Kislitsina, N.V.Sosedova shalar jumlasidandir.
1981 yilda Defektologiya alohida fakultet maqomiga erishdi va fakultetda talabalar sonining ortib borishi bilan milliy kadrlarni tayyorlashga ham alohida e’tibor berila boshlandi. Bu masalani hal qilish maqsadida fakultetning professor-o‘qituvchilari Moskva, Kiev va boshqa shaharlardagi oliy ta’lim muassasalarining Defektologiya fakultetlariga biriktirildi.
1999 o‘quv yilidan boshlab Defektologiya fakulteti Boshlang‘ich ta’lim fakulteti bilan birlashtirildi hamda surdopedagogika, tiflopedagogika, oligofrenopedagogika, logopediya bo‘yicha mutaxassislar tayyorlana boshlandi.
O‘zbekiston Respublikasi birinchi Prezidenti I. A. Karimov tomonidan 2007 yilni “Ijtimoiy himoya yili” deb e’lon qilinishi hamda shu asosida qabul qilingan “Ijtimoiy himoya yili” Davlat dasturida defektolog kadrlarni tayyorlash masalasiga katta etibor berildi. Ushbu dasturda belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlash maqsadida Defektologiya fakulteti Boshlang‘ich ta’lim fakultetidan ajralib chiqdi va va fakulteti qoshida “Korreksion pedagogika” va “Maxsus ta’lim metodikalari” kafedralari tashkil etildi.
2016 yilda Defektologiya fakulteti Pedagogika va psixologiya fakulteti bilan birlashtirildi. Ushbu fakultetda Defektologiya, Maktabgacha ta’lim va Psixologiya, Psixologiya faoliyat turi yo‘nalishlari faoliyat olib borildi. 2017 yilda Defektologiya yo‘nalishi bo‘yicha Sirtqi va Maxsus sirtqi bo‘limlari tashkil qilindi.
2018 yilda Defektologiya mustaqidl fakultet maqomiga ega bo‘lib, hozirgi kunda fakultetda kunduzgi va kechki bakalavr, maxsus sirtqi va sirtqi ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha ta’lim yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib. Ushbu yildan boshlab bakalavr ta’lim yo‘nalishiga oligofrenopedagogika, logopediya, surdopedagogika yo‘nalishlariga talabalar qabul qilindi. Magistratura bo‘limida ham oligofrenopedagogika, logopediya, surdopedagogika mutaxassisliklari bo‘yicha kadrlar tayyorlanmoqda.
Fakultetda bitta pedagogika fanlari doktori L.R. Muminova, ikki nafar professor pedagogika falari nomzodi M.Yu. Ayupova, filologiya fanlari nomzodi Z.N. Mamaradjabova, sk nafar dotsent P.M. Pulatova, X.M. Pulatova, R.Sh. Shomahmudova, L. Sh. Nurmuxamedova, Z.M. Axmedova, Sh.M. Amirsaidova, D.A. Nurkeldieva, M.P. Xamidova, N.V. Sosedova, katta o‘qituvchilar Z.I. Islambekova, N.Z. Abidova, M.U. Xamidova, S.M. Pulatova, o‘qituvchilar N.Q. Abidova, I. Xamraeva, N.Z Raxmonova, N. Musaeva, B.X. Xusniddinova, D.A. Musaeva, S.Yu. Shamsieva O. Axmedovalar ilmiy va pedagogik faolitini olib borishmoqda. Hozirgi kunda ushbu fakultetda dekan vazifasini psixologiya fandari nomzodi, dotsent N. G‘. Kamilova bajarmoqda.

Ilmiy-tadqiqot faoliyati. Fakultetning professor-o'qituvchilar tarkibi defektologiyaning quyidagi dolzarb masalalari bo'yicha ilmiy tadqiqot ishi olib boradi.
1. Defektolog kadrlarni tayyorlashni takomillashtirish.
2. Rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarni ta'limida ijtimoiy moslashuv shaxsiy yo'naltirilgan yondashuv.
3. Eshitishida va nutqida nuqsoni bo'lgan bolalar ta'lim-tarbiyasi.
Fakultet logopediya, oligofrenopedagogika va surdopedagogika mutaxassisligi bo'yicha magistr tayyorlaydi.
Fakultetda 1 nafar professor, 9 nafar dotsent, 2 nafar dots.v/b, 5 nafar katta o'qituvchi, 8 nafar o'qituvchi faoliyat olib boradi.

Fakultetda ma’naviy-ma’rifiy va tarbiyaviy ishlarni tizimli yo‘lga qo‘yish, talabalarning bo‘sh vaqtini mazmunli o‘tkazishi uchun imkoniyat yaratish, ularning mafkuraviy immunitetini mustahkamlash, turli ma’naviy taxdidlardan himoya qilish, fakultetda sog‘lom ma’naviy muhit barqarorligini ta’minlash borasida Davlatimizda olib borilayotgan siyosatni mazmun moxiyatini ko‘ziga emas, qalbiga yetkazish maqsadida fakultetda akademik- guruh murabbiylari raisi N.Q.Abidova, yoshlar bilan ishlash bo’yicha To’rayeva D.T., xotin-qizlar raisi Xamidova M.U.lar tayinlandi. Fakultetda “Ma’naviyat kuni” tadbirlari hamda “Murabbiylik soatlari” yuqori saviyada tashkil etildi. Ma’naviy-ma’rifiy va tarbiyaviy ishlarning tizimli yo‘lga qo‘yilishiga, talabalarning bo‘sh vaqtlarini mazmunli o‘tkazilishiga hamda talabalarning mafkuraviy immunitetini mustahkamlashga erishildi.