Umumiy pedagogika kafedrasi

Pedagogika sohasi rivoji ikki asosiy yo‘nalishni o‘zaro uzviyligi va uzluksizligini talab etadi: pedagogik va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash. Ushbu ikki yo‘nalishni bir xil sur’atda rivojlanishida nafaqat respublikamiz, balki O‘rta Osiyo miqyosida katta nufuzga ega bo‘lgan Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining umumiy pedagogika kafedrasi alohida o‘rin tutadi.

Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining Umumiy pedagogika kafedrasi tashkil topgan yillari S.R.Radjabov, kafedra mudirining o`rinbosari M.Usmonov, o`qituvchilar T.Xalilov, I.Xusanxo`jayevlar faoliyat ko`rsatishdi. 1938-yildan kafedrani dotsent V.N.Moroz boshqardi. 1942-yildan 1944-yilgacha kafedra mudiri lavozimida pedagogika fanlari doktori, professor N.A.Konstantinov, 1944-yilning oxiridan dotsent N.M.Takanayev, 1947-yilning noyabr oyidan 1990-yilgacha Pedagogika Fanlar akademiyasining akademigi, O`zbekiston Respublikasida xizmat ko`rsatgan fan arbobi, professor S.R.Radjabov ishladi. Kafedraga 1990-1992-yillarda pedagogika fanlari doktori, professor B.Mirzaaxmedov. 1992-yildan 1995-yilning may oyigacha pedagogika fanlari nomzodi, professor K.X.Xoshimov. 1995-yilning may oyidan 1996-yilning sentabr oyigacha pedagogika fanlari nomzodi dotsent Ye.G.Shain. 1996-yilning sentabridan 1998-yilning oktabrigacha pedagogika fanlari doktori, professor J.Xasanboyev. 1998-yilning oktabridan 2001-yilning fevraligacha pedagogika fanlari doktori, professor N.N.Azizxodjayeva. 2001-yilning sentabridan 2002-yilning martigacha pedagogika fanlari nomzodi dotsent S.A.Madyarova. 2002-yilning mart oyidan 2010-yilning dekabr oyigacha kafedraga O`zbekistonda xizmat ko`rsatgan madaniyat xodimi, pedagogika fanlari doktori, professor M.X.Toxtaxodjayeva. 2010-yilning dekabr oyidan 2013-yilning noyabr oyigacha pedagogika fanlari doktori E.R.Yuzlikayeva. 2014-yilning mart oyidan 2016-yil dekabr oyigacha B.X.Xodjayev rahbarlik qildi. Bugungi kunda kafedrani pedagogika fanlari doktori, professor D.I.Ro`ziyeva boshqarib kelmoqda. Hozirgi kunda umumiy pedagogika kafedrasi universitetimizning eng yirik tayanch kafedralaridan biridir.
2018 yil 28 sentyabrda ko’p yillik ilmiy-ijodiy, ma’naviy-ma’rifiy mehnat faoliyatining yuqori darajada baholash natijasida Madyarova Svetlana Aminovna “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlandi. Ushbu nishonni O’zbekiston Respublikasi Bosh Vaziri A.N.Aripov va prezident maslahatchisi A.A.Abduvaxitovlar topshirishdi.

“Umumiy pedagogika” kafedrasi tomonidan bakalavriat ta’lim yo‘nalishlarida ta’lim bosqichining 3-semestrda Umumiy pedagogika (pedagogika nazariyasi ) (rejada) 132 soat, 4-semestrda Umumiy pedagogika (pedagogika tarixi) 106 soat, 5-semestrda Umumiy pedagogika (pedagogik mahorat), ajratilgan soat (rejada) 70, 6-semestrda Pedagogika (Ijtimoiy pedagogika), ajratilgan soat (rejada) 62.

Umumiy pedagogika kafedrasi tomonidan 2017-2018-o`quv yilida 5A110901-Pedagogika nazariyasi va tarixi yo`nalishi bo`yicha Magistratura mutaxassisliklarida quyidagi fanlar o`qitildi:
1.Pedagogik menejment 1-kurs 2-semestr jami 120 soat
2.Pedagogik fikrlar tarixi 1-kurs 1-semestr jami 140 soat
3.Pedagogikaning kontseptual asoslari 1-kurs 1-2-semestr jami 300 soat
4.Pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi 1-kurs 2-semestr jami 150 soat
5.Pedagogik prognostika 2-kurs 1-semestr jami 142 soat
6.Pedagogik diagnostika va korrektsiya 2-kurs 1-semestr jami 120 soat
7.Maxsus fanlarni o`qitish metodikasi 2-kurs 1-semestr jami 90 soat
8.Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat 1-kurs 2-semestr jami 60 soat.
Umumiy pedagogika kafedrasi tomonidan 2018-2019-o`quv yili uchun 2 yo’nalish: 5A110903-“Pedagogika nazariyasi va tarixi” va “Ta’lim muassasalarining boshqaruvi” yo`nalishlari bo`yicha Magistratura mutaxassisliklarida quyidagi fanlar o`qitiladi:
1.Pedagogik menejment 1-kurs 2-semestr jami 130 soat
2.Pedagogik fikrlar tarixi 1-kurs, 1-semestr jami 130 soat
3.Pedagogikaning kontseptual asoslari 1-kurs,1-2-semestr jami 240 soat
4.Pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi 1-kurs,1-2-semestr jami 240 soat
5.Pedagogik prognostika 2-kurs, 1-semestr jami 262 soat
6.Pedagogik diagnostika va korrektsiya 2-kurs, 1-semestr jami 130 soat
7.Maxsus fanlarni o’qitish metodikasi 2-kurs, 1-semestr jami 90 soat
8. Ta’lim sifati monitoring 1-kurs, 2-semestr jami 120 soat
9.Boshqaruv nazariyasi 1-kurs, 2-semestr jami 126 soat
10.Boshqaruv psixologiyasi 2-kurs, 1-semestr jami 126 soat
11.Xodimlarni boshqarish 1-kurs, 1-semestr jami 126 soat
12.Innovatsion va strategik menejment 1-kurs, 2-semestr jami 126 soat
13.Ta’lim sifati monitoring 1-kurs, 2-semestr jami 120 soat
14.Ish yuritish asoslari 1-kurs, 1-semestr jami 120 soat
15.Ma’muriy menejment 1-kurs, 2-semestr jami 140 soat
16.Pedagogik riskologiya 2-kurs, 1-semestr jami 122 soat
17.ITI va IPI. 1-2 kurslar 800 “Umumiy pedagogika” kafedrasi universitetning barcha yo`nalishlarida o’quv faoliyatini tashkil etadi.

Yuklab olish uchun fayllar

Hozirgi vaqtda Umumiy pedagogika kafedrasi universitetimizning eng yirik va tayanch kafedralaridan biridir. Uning tarkibida 22 nafar yuqori malakali pedagog xodimlar faoliyat ko‘rsatmoqda. Ulardan pedagogika fanlari doktorlari, professorlar F.N.Xalilov, M.E.Xaydarov, D.I.Ro‘ziyeva, B.X.Xodjayev, Sh.Abdullayeva, pedagogika fanlari nomzodi, professor A.S.Kaldibekova, pedagogika fanlari nomzodi, dotsentlar S.A.Madyarova, G.M.Qurbanova, R.M.Medetova, Pedagogika fanlari bo`yicha falsafa doktori (PhD) G.N.Ibragimova, katta o‘qituvchilar Sh.X.Tashmetova, I.V.Morxova, S.A.Djumayeva, N.S.Mirsagatova, F.Mirzayeva, O‘.I.Abdullayeva o‘qituvchilar, N.M.G‘afurova, Z.Abralova, M.Nishonova, I.N.Shodiyev va boshqalardir.
“Umumiy pedagogika” kafedrasining Respublikamiz va MDH mamlakatlaridalarida katta nufuzga ega bo‘lishi shak-shubhasiz, akademik Siddiq Radjabov nomi bilan bevosita bog‘liqdir. 43 yil davomi (1947-1990 yy.)da kafedraga rahbarlik qilgan akademik S.R.Radjabov Respublikada pedagogika fanning rivojlanishiga, ilmiy-pedagogik kadrlarni tayyorlashga katta hissa qo‘shdi, ilmiy maktabni yaratdi. O‘zining ilmiy-pedagogik faoliyati davomida akademik S.Radjabov yosh olimlarga hamisha yordam berib keldi. S.Radjabov uzoq yillar davomida pedagogika fanlari bo‘yicha ilmiy daraja beradigan ixtisoslashtirilgan Kengashni boshqarib, nafaqat O‘zbekiston, balki Markaziy Osiyo davlatlari uchun ham olimlar tayyorlab berishda juda katta xizmat qildi. Akademik S.Radjabov 7 nafar fan doktorini, 130 nafar fan nomzodini tayyorladi.
Siddiq Radjabov rahbarligida kafedra professor-o‘qituvchilari pedagogika fanining rivoji yo‘lida fidokorona xizmat qilishdi. Buning yorqin namunasi pedagogika oliygohlari talabalari uchun 1962-yilda o‘zbek tilida “Pedagogika” darsligini chop ettirishi bo‘ldi. Darslik 1962, 1966 va 1981-yillarda qayta-qayta to‘ldirib, nashr ettirildi. Shuningdek, kafedrada tashkil etilgan ijodiy guruh a’zolari tomonidan 1986-yilda Moskvaning “Pedagogika” nashriyotida “O‘zbek pedagogik fikrlar antologiyasi” kitobining nashr etilishi milliy pedagogika fani rivojida katta burilish yasadi. Hamdo‘stlik davlatlaridan bir nechtasigina bunday salmoqli pedagogik asarni chop ettira olganini hisobga olsak, kafedra professor-o‘qituvchilarining mustabid tuzum davrida milliy pedagogika rivoji yo‘lida ko‘rsatgan juda katta ma’naviy jasorati deb, bemalol aytish mumkin.
Mustaqillikning dastlabki yillaridayoq kafedra qoshida pedagogika fanlari bo‘yicha ilmiy daraja beruvchi Ixtisoslashgan Kengash faoliyat yuritib, 1991-2000-yillar mobaynida kafedraning 30 nafar tadqiqotchisi (O.Musurmonova, U.Mahkamov, E.Seytxalilov, A.Abduqodirov, S.Nishonova, A.S.Kaldibekova, Sh.Avezov, M.Bozorova, B.Adizov va boshqalar) istiqlolning ilk ilmiy-pedagogik kadrlari sifatida nomzodlik va doktorlik dissertatsiyalarini himoya qilishdi.
Mazkur davrda kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan eng qadimgi davrlardan mustaqillik yillariga bo‘lgan davrni o‘z ichiga olgan “Pedagogika tarixi” (1996), ikki qismli “O‘zbek pedagogik fikrlar antologiyasi” (1995, 1999) nomli o‘quv qo‘llanmalar yaratilib, Respublika oliy ta’lim muassasalarini yangi o‘quv adabiyotlari ta’minlashga munosib hissa qo‘shildi.
2000-yildan boshlab kafedrada pedagogika fanini rivojlantirishning quyidagi yangi istiqbolli yo‘nalishlari ishlab chiqilib, tizimli ishlar amalga oshirildi:
1) umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi va oliy ta’lim muassasalari uchun o‘quv adabiyotlarining DTS asosida yangi o‘quv adabiyotlarini yaratish;
2) mustaqillik mafkurasi asosida ilmiy-tadqiqot ishlarini yo‘lga qo‘yish;
3) pedagogik fanlar mazmunini modernizatsiyalash;
4) uzluksiz ta’lim tizimida ilg‘or pedagogik texnologiyalarni joriy etish;
5) pedagogik fanlarning metodik ta’minotini takomillashtirish;
6) ta’lim xizmatlari sohasini rivojlantirish;
7) iqtidorli talabalar bilan ishlash mexanizmlarini takomillashtirish va ustoz-shogird tizimini rivojlantirish;
8) innovatsion-korporativ hamkorlikni rivojlantirish va boshqalar.
2000-2012-yillarda kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan umumiy o‘rta ta’lim maktablari uchun “Milliy istiqlol g‘oyasi va ma’naviyat asoslari”, “Vatan tuyg‘usi”, “Rus tili”, “Alifbe” kabi fanlar bo‘yicha 10dan ortiq, pedagogika kollejlari uchun “Pedagogika” va “Pedagogika tarixi” fanlaridan 6ta, oliy ta’lim muassasalari uchun pedagogikaning turli sohalariga doir 40dan ortiq darslik va o‘quv qo‘llanmalar yaratildi.
2007-yili nashrdan chiqqan A.S.Kaldibekovaning “Pedagogika teoriyasi” nomli o‘quv qo‘llanmasi “Yilning eng yaxshi darsligi va o‘quv adabiyoti muallifi – 2008” Respublika tanlovida 3-o‘rin, M.X.Toxtaxodjayevaning umumiy tahriri ostida 2008-yili nashrdan chiqqan “Pedagogika nazariyasi” nomli darslik “Yilning eng yaxshi darsligi va o‘quv adabiyoti muallifi – 2009” Respublika tanlovida 3-o‘rin, A.Xoliqovning 2010-yili nashrdan chiqqan “Pedagogik mahorat” darsligi “Yilning eng yaxshi darsligi va o‘quv adabiyoti muallifi – 2012” Respublika tanlovida 1-o‘rinni qo‘lga kiritdi.
Kafedra tadqiqotchilaridan 40 nafari (F.R.Yuzlikayev, K.Qilicheva, E.R.Yuzlikayeva, N.Nishonova, M.Usmonboeva, B.Mirzaolimov, M.Tadjiyeva, M.Axmedova, B.Xodjayev, G.Qurbonova va boshqalar) doktorlik va nomzodlik dissertatsiyalarini himoya qilishdi va hozirda uzluksiz ta’limning turli bosqichlarida pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanishmoqda.
Mazkur yillarda kafedrada iqtidorli talabalar bilan ishlash va ustoz-shogird tizimida salmoqli ishlar amalga oshirildi. Kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan 6 nafar “Pedagogika” fanidan Respublika olimpiadasi g‘olibi va “Pedagogika” yo‘nalishi bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti va nomdor stipendiyalar sovrindorlari tayyorlandi. Ayniqsa, kafedra professori A.S.Kaldibekovaning “Ustoz-shogird” tizimida iqtidorli talabalar bilan olib borayotgan ilmiy-tadqiqot ishlari diqqatga sazovordir. Olima rahbarligidi 2 nafar “Pedagogika” fanidan Respublika olimpiadasi g‘olibi va ikki marotaba Prezident stipendiyasi sovrindori tayyorlangan.
Mustaqillik yillarida kafedraning ikki nafar professor-o‘qituvchisi davlatimizning yuksak unvon va medallariga munosib deb topildi. 2005-yilda pedagogika fanlari doktori, professor N.N.Azizxodjayeva “O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan xalq ta’limi xodimi” unvoni va 2007-yilda professor A.S.Kaldibekova “Shuhrat” medali bilan taqdirlandi.2015-yilda kafedraning professor-o‘qituvchilaridan A.S.Kaldibekova, B.X.Xodjayev, G.N.Ibragimovalar “O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi a’lochisi” ko`krak nishoni bilan taqdirlandilar.
So‘nggi yillarda Respublikamizda pedagog kadrlar tayyorlash tizimini isloh qilishga doir amalga oshirilayotgan ishlarga uyg‘un tarzda kafedrada o‘quv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot, ma’naviy-ma’rifiy hamda akademik litsey va kasb-hunar kollejlari bilan hamkorlik sohalarini modernizatsiyalashga alohida e’tibor qaratilmoqda. Ayniqsa, kafedra professor-o‘qituvchilari tarkibini yoshartirish va istiqbolli yosh pedagog kadrlarni tayyorlash maqsadida pedagogika magistratura mutaxassisligini tugatgan bitiruvchilar ishga jalb qilinmoqda. Shuningdek, pedagogik fanlarni o‘qitishning elektron-modulli tizimi ishlab chiqildi; virtual laboratoriya va amaliy mashg‘ulotlar platformasi, virtual muzey yaratildi.
2012-2016-yillarda kafedra professor-o‘qituvchilari tomonidan o‘zbek, rus, qozoq va ingliz tillarida “Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti”, “Ijtimoiy pedagogika”, “Qiyosiy pedagogika”, “Pedagogik texnologiya” fanlari bo‘yicha darslik va o‘quv qo‘llanmalar, 12ta monografiya, 40dan ortiq uslubiy qo‘llanmalar va 300ga yaqin ilmiy maqola va tezislar Respublika va xorijiy ilmiy jurnal va to’plamlarda nashr etildi.
Ilmiy-pedagog kadrlar tayyorlashga zamin yaratish maqsadida 2014-2015-o‘quv yilidan boshlab, kafedrada pedagogika nazariyasi va tarixi mutaxassisligi bo‘yicha magistrlar tayyorlash tizimi yo‘lga qo‘yildi.
2016-yilda kafedraning ilmiy sohada hamkorlik aloqalari kengayib, Rossiya Federatsiyasining Belgorod Milliy davlat universiteti, Belgorod pedagogika instituti, “Sotsiosfera”, “Resurs” markazlari, O`zbekiston Milliy universiteti va Moskva davlat universitetining Toshkent filiali bilan hamkorlikda xalqaro ilmiy-amaliy anjumanlar, o‘quv seminarlari, seminar-treninglar tashkil etish yo‘lga qo‘yildi.
Hozirda kafedrada 15 nafar mustaqil izlanuvchilar quyidagi yettita ilmiy maktab doirasida doktorlik dissertatsiyalari ustida izlanishlar olib borishmoqda:
1. O‘zbekistonda maktablarning rivojlanish tarixi (Akademik Siddiq Rajabov ilmiy maktabi).
2. Pedagogik fikrlar tarixi (K.Hoshimov ilmiy maktabi).
3. Oliy maktab pedagogikasi va innovatsion pedagogik texnologiyalar (N.Azizxodjayeva maktabi).
4. Androgogik ta’lim (J.Hasanboyev ilmiy maktabi).
5. Lingvopedagogika (M.Toxtaxodjayeva ilmiy maktabi).
6. Barkamol shaxsni tarbiyalash (S.Nishonova ilmiy maktabi).
7. Milliy an’analar va axloqiy tarbiyaning uyg‘unligi (S.Temurova ilmiy maktabi).
Hozirgi vaqtda kafedrada “Yosh pedagog” to‘garagi faoliyati yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, universitetning 30 nafar iqtidorli talabalari uning a’zosidir. Universitetning 80 yilligi munosabati bilan 2015-yilning 22 iyun kuni “Akademik Siddiq Rajabov o‘qishlari” mavzusida talabalarning ilmiy-amaliy konferensiyasi o‘tkazildi. Ilmiy-amaliy konferensiya an’ana tarzida har yili kafedra tashabbusi bilan o`tkazilib borilmoqda. Unda universitetning iqtidorli talabalari o`z maqolalari va ma’ruzalari bilan ishtirok etadi.
2015-yilda B.X.Xodjayev Respublika miqyosida o`tkazilgan “Oliy ta’lim muassasasining Eng yaxshi pedagogi” tanlovida “Pedagogika” ta’lim sohasi bo`yicha g`olib bo`ldi.
2016-yil kafedra katta o`qituvchisi G.N.Ibragimova Respublika miqyosida o`tkazilgan “Oliy ta’lim muassasasining Eng yaxshi pedagogi” tanlovida “Pedagogika” ta’lim sohasi bo`yicha g`olib bo`ldi.
Yuqorida sanab o‘tilgan ulkan yutuqlar bilan birgalikda kafedra professor-o‘qituvchilari oldiga quyidagi istiqbolli yo‘nalishlarni rivojlantirish muhim vazifa sifatida belgilangan:
1) pedagogika fanining zamonaviy konsepsiyani yaratish;
2) kafedrada o‘qitiladigan fanlar bo‘yicha multimediali o‘quv-uslubiy majmualarni ishlab chiqish va ta’lim amaliyotiga tatbiq etish;
3) kafedrada o‘qitiladigan fanlar bo‘yicha reyting nazoratini tashkil etishning elektron mexanizmini optimallashtirish;
4) kafedrada o‘qitiladigan fanlardan elektron darslik va o‘quv qo‘llanmalarning yangi avlodini yaratish;
5) kafedra professor-o‘qituvchilarning ilmiy-tadqiqot ishlarini samarali amalga oshirishlari uchun fundamental va amaliy loyihalarni jalb etish;
6) kafedraning “Pedagogik evristika” nomli elektron jurnalini yaratish;
7) respublikamiz olimlarini jalb etish asosida eng qadimgi davrlardan hozirgi kungacha bo‘lgan davr(30 asr)ni o‘z ichiga olgan milliy pedagogik fikrlar ensiklopediyasini bosqichma-bosqich yaratish va boshqalar.
2016-yil iyun oyida p.f.n., dotsent B.X.Xodjayev doktorlik dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qildi.
2017-yil oktyabr oyida G.N.Ibragimova pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasiga ega bo`ldi.
Umumiy pedagogika kafedrasining innovatsion faoliyati
Hamkorlik memorandumi asosida Belgorod davlat milliy tadqiqot universiteti (BelGU) bilan ilmiy aloqalar yo‘lga qo‘yilgan. 2019 yilning 7 noyabridan 14 noyabrigacha universitet rektori, professor Oleg Nikolaevich Poluxin, prorektor Vladislav Anatolevich Kuchmistыy, xalqaro aloqalar departamenti boshlig‘i Shevchenko Valentina Ivanovnalarning tashrifi chog‘ida kafedra mudiri, professor Dilnoz Isomjonovna Ro‘zieva hamrohlik qildi, va BelGU tomonidan tashakkurnoma bilan taqdirlandi.
2019 yilning 7 oktyabridan 7 noyabrigacha Samara milliy tadqiqot universiteti Pedagogika kafedrasi dotsenti Anastasiya Veniaminovna Dolgopolova (40 soat), Belgorod davlat milliy tadqiqot universiteti (BelGU) Pedagogika kafedrasi mudiri, professor Nataliya Leonidovna Shexovskayalar (50 soat) bir oy davomida bakalavriat va magistratura talabalariga ma’ruza va seminar darslarini o‘tdilar.
Kafedraga muntazam ravishda Qozog‘iston oliy ta’lim muassasalaridan doktorantlar stajirovka o‘taydilar, va professor D.I.Ro‘zieva rahbarligida ilmiy faoliyat bilan shug‘ullanadilar.

Kafedra professor-o`qituvchilari tomonidan muntazam ravishda ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar o`tkazilmoqda. Jumladan, “O`zbekistonlik pedagog olimalar” turkumidan pedagogika fanlari doktori, professor M.X.Toxtaxodjayevaning ilmiy faoliyatiga 45 yil to`lishi munosabati bilan, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent S.A.Madiyarovalarning tavallud ayyomi munosabati bilan o`qituvchilar va talabalar ishtirokida seminarlar tashkil etildi. Shuningdek, ma’naviy-ma’rifiy ishlar rejasi doirasida yoshlarning ma’naviy, axloqiy, siyosiy, huquqiy va ijtimoiy ongini o`stirtishga qaratilgan qator tadbirlar tashkil qilinib, universitet saytida yoritib borilmoqda.
2018-yilning 18-may kuni Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universitetining “Umumiy pedagogika” kafedrasi tashabbusi bilan “Akademik Siddiq Rajabov o‘qishlari” mavzusida IV talabalar ilmiy-amaliy konferensiyasi bo‘lib o‘tdi. Konferensiyada Respublika OTMlarining professor-o‘qituvchilari, katta ilmiy xodimlar, tadqiqotchilar, magistrantlar va talabalar ishtirok etdilar.
“Umumiy pedagogika” va “Ijtimoiy fanlar” kafedralari professor-o`qituvchilari hamkorlikda Amir Temur tavalludining 682 yilligi munosabati bilan “Sohibqiron bobomizga munosib avlodlar bo`laylik” shiori ostida Sog`lom turmush tarzini rivojlantirish maqsadida joriy yilning 11-aprel kuni “Shaxmat va shashka” musobaqasini o`tkazdilar. Musobaqada har ikki kafedradan qator professor-o`qituvchilar shaxmat va shashka donalarini surib o`zaro musobaqalashdilar.
Kafedrasi mudiri D.I.Ro`ziyeva va “Harbiy” yo`nalishda guruh murabbiyligi faoliyati bilan shug`ullanayotgan qator professor-o`qituvchilar, jumladan, N.M.Gafurova, I.V.Morxova, F.O.Mirzayeva, O’.I.Abdullayeva, S.A.Djumayeva, M.X.Nishonova, Z.D.Abralovalar joriy yilning 4-aprel kuni Respublika ma’naviyat va ma’rifat targ`iboti markazi ilmiy ekspertiza bo`limi boshlig`i Daminov Ergash Inoyatovich bilan hamkorlikda “Harbiy” ta’lim fakultetining anjumanlar zalida “Islom sivilizatsiyasiga hissa qo`shgan allomalar” mavzusida ilmiy-ma’rifiy tadbir tashkil qildilar. Tadbirda Daminov Ergash Inoyatovich va kafedra mudiri D.I.Ro`ziyeva tomonidan talabalarga islom sivilizatsiyasiga o`zining ulkan hissasini qo`shgan yurtdoshlarimizdan Imom Ismoil al Buxoriy va Imom Moturidiylarning hayoti, ilmiy va ma’rifiy faoliyati, islom dini taraqqiyotidagi xizmatlari, asarlari haqida batafsil ma’lumotlar berildi.


Ma’lumotnoma
2018-2019-o`quv yilining 5-sentabrida 1-juftlikda “Umumiy pedagogika’ kafedrsi katta o`qituvchisi Djumayeva Sanobar Absaatovna tomonidan “Boshlang`ich ta’lim va jismoniy madaniyat” fakultetining jismoniy madaniyat yo’nalishi 301-302-guruhlarida, 2-3 juftlikda “Chet tillar” fakultetining ingliz tili yo’nalishi 102- murabbiylik guruhida, 2-smena 1-juftlikda “Defektologiya” fakultetining oligofreno 101-102-guruhlarida “AZIZ VA YAGONAMSAN, JONAJON O`ZBEKISTONIM” mavzusida mustaqillik darslari tashkil etildi va yuqori saviyada o`tkazildi. Ushbu darsda O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 28- iyundagi PQ-3814-sonli “Ozbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining yigirma yetti yillik bayramiga tayyorgarlik ko`rish va uni o`tkazish chora - tadbirlari to`g`risida” gi qarori ijrosini ta’minlash maqsadida talabalarga mamlakatimizda bo`layotgan chuqur islohohotlar yuzasidan ma’lumot berildi. Mazkur qaror bilan xalqimizning asriy orzusi bo‘lgan, Vatanimizning necha ming yillik tarixida mutlaqo yangi sahifa ochgan, mamlakatimizni xalqaro hamjamiyatning teng huquqli a’zosiga aylantirgan O‘zbekiston mustaqilligining yigirma yetti yilligini munosib kutib olish va nishonlash maqsadida bayramga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bo‘yicha Respublika komissiyasining tarkibi tasdiqlandi. Respublika komissiyasiga bir hafta muddatda “Aziz va yagonamsan, jonajon O‘zbekistonim!” degan g‘oyani o‘zida mujassam etgan tashkiliy-amaliy, ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar hamda targ‘ibot-tashviqot ishlari dasturini ishlab chiqish vazifasi topshirildi. Mazkur dastur 2017–2021–yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi hamda “Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili” Davlat dasturi bilan uyg‘un holda tayyorlanadi. Jumladan, talabalar mustaqillikning o’zlariga bergan eng zo’r tuhfalaridan biri talabalik safiga qabul qilingani haqida hayajon, bilan so`zladilar.


Ma’lumotnoma
2018-2019-o`quv yilining 5-sentabrida “Umumiy pedagogika’ kafedrsi katta o`qituvchisi Morxova Inessa Vyacheslavovna tomonidan 2-3 juftlikda “Chet tillar” fakultetining ingliz tili yo`nalishi 2-smena 301- murabbiylik guruhida “AZIZ VA YAGONAMSAN, JONAJON O’ZBEKISTONIM” mavzusida mustaqillik darslari tashkil etildi va yuqori saviyada o`tkazildi. Ushbu darsda O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 28- iyundagi PQ-3814-sonli “Ozbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining yigirma yetti yillik bayramiga tayyorgarlik ko`rish va uni o`tkazish chora - tadbirlari to`g`risida” gi qarori ijrosini ta’minlash maqsadida talabalarga mamlakatimizda bo`layotgan chuqur islohohotlar yuzasidan ma’lumot berildi. Mazkur qaror bilan xalqimizning asriy orzusi bo‘lgan, Vatanimizning necha ming yillik tarixida mutlaqo yangi sahifa ochgan, mamlakatimizni xalqaro hamjamiyatning teng huquqli a’zosiga aylantirgan O‘zbekiston mustaqilligining yigirma yeti yilligini munosib kutib olish va nishonlash maqsadida bayramga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish bo‘yicha Respublika komissiyasining tarkibi tasdiqlandi. Respublika komissiyasiga bir hafta muddatda “Aziz va yagonamsan, jonajon O‘zbekistonim!” degan g‘oyani o‘zida mujassam etgan tashkiliy-amaliy, ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar hamda targ‘ibot-tashviqot ishlari dasturini ishlab chiqish vazifasi topshirildi. Mazkur dastur 2017–2021–yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi hamda “Faol tadbirkorlik, innovatsion g‘oyalar va texnologiyalarni qo‘llab-quvvatlash yili” Davlat dasturi bilan uyg‘un holda tayyorlanadi. Jumladan, talabalar mustaqillikning o`zlariga bergan eng zo`r tuhfalaridan biri talabalik safiga qabul qilingani haqida hayajon , bilan so`zladilar.


3-oktabr 2018-yil “Umumiy pedagogika” kafedrasi bilan xamkorlikda “Umumiy pedagogika” kafedrasi kuni” mavzusida universitetimizda tadbir o`tkazildi. Tadbirda M.Dilmurodova PIPK bo`lim boshlig`i, Patner.R.I. - PIPK kutubxona ishlari bo`yicha direktor o`rinbosari va kafedraning professor-o`qituvchilari faol qatnashdilar.
Mazkur tadbirda “Kitobxonlik doirasini kengaytirib” loyihasi va “PIPKda axborot resurslari va xizmatlari” mavzusida dokladlar va chiqishlar eshitildi va slayd-prezintatsiya namoyish etildi.
“Umumiy pedagogika” kafedrasi mudiri p.f.d., professor D.I.Ro’ziyeva va kafedra olimlari p.f.d., professorlar M.X.Toxtaxodjayeva, B.X.Xodjayev, p.f.n., dotsent S.A.Madyarovalar bo`lajak o`qituvchi kasbida ilmiy adabiyotlar va kitobxonlik dolzarb masalalari bo’yicha fikrlar bildirishdi.
Tadbir yakunida talabalar kutubxonadan foydalanish resursi yuzasidan barcha qiziqtirgan savollariga javob oldilar. Tadbir yuqori saviyada mazmunli o`tkazildi.
“Ona tili-millat xazinasi”
Nizomiy nomidagi TDPU “Pedagogika va psixologiya” fakultetida ”Umumiy pedagogika” kafedrasi tashabbusi bilan o’zbek tiliga davlat tili maqomi berilganining 30 yilligiga bag’ishlangan “Ona tili-millat xazinasi” mavzusida bayram tadbiri bo’lib o’tdi. Tadbir prezidentimizning “Har birimiz davlat tiliga bo’lgan e’tiborni mustaqillikka bo’lgan e’tibor deb, davlat tiliga ehtirom va sadoqatni ona Vatanga ehtirom va sadoqat deb bilishimiz, shunday qarashni hayotimiz qoidasiga aylantirishimiz lozim” degan gaplari bilan boshlandi.
Bayram tadbirida Rossiya fediratsiyasidan tajriba almashish maqsadida kelgan Belgorod davlat universiteti “Rus tili va adabiyoti” kafedrasi mudiri Chumak-Jung Irina Ivanovna va Samara milliy tadqiqotchilik universiteti “Pedagogika” kafedrasi dotsenti A.V.Dolgopolova mehmon sifatida ma’ruza bilan ishtirok etdilar. Bu esa o’z o’rnida tadbir xalqaro miqyosda o’tganligidan dalolat beradi.
Kafedra tomonidan tashkil etilgan bayram tadbirida “O’zbek, qozoq tili va adabiyoti” kafedrasi katta o’qituvchisi A.Mirazizov, O’zbekiston milliy teleradio kompaniyasi, filologiya fanlari nomzodi X.X.Xamroyeva, xalqaro Amir Temur fondi rais o’rinbosari, yozuvchi Tulqin Xayit o’zbek tilining bugungi kundagi dunyodagi ahamiyati va uni rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan ishlar borasida tadbir ishtirokchilariga qimatli ma’lumotlar berib o’tdilar.
Universitetning “Pedagogika va psixologiya”, “Innovatsion pedagogika” va “Maktabgacha ta’lim” fakulteti musiqiy ta’lim yo’nalishi talabalari ulug’ allomalarimizning boy me’rosidan g’azallar, roboiylar va Vatan haqidagi qo’shiqlari bilan bayram ko’rkiga ko’rk qo’shishdi.

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI
TA’LIM TO‘G‘RISIDA
Qonunchilik palatasi tomonidan 2020-yil 19-mayda qabul qilingan
Senat tomonidan 2020-yil 7-avgustda ma’qullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi ta’lim sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlari
Ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va boshqa qonun hujjatlaridan iboratdir.
Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
davlat akkreditatsiyasi — davlat ta’lim muassasalari va tashkilotlari, shuningdek nodavlat ta’lim tashkilotlari (bundan buyon matnda ta’lim tashkilotlari deb yuritiladi) faoliyatining davlat ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablariga hamda o‘quv dasturlariga muvofiqligining davlat tomonidan e’tirof etilishi hamda ularning bitiruvchilariga ma’lumot to‘g‘risidagi hujjatlarni topshirish huquqining taqdim etilishidan iborat jarayon;
davlat ta’lim muassasasi — davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari tomonidan davlat mulki bo‘lgan mol-mulk negizida tashkil etilgan, davlat ta’lim standartlariga va davlat ta’lim talablariga muvofiq ta’lim beradigan muassasa;
davlat ta’lim standartlari — davlat tomonidan ta’limning mazmuni va sifatiga nisbatan belgilanadigan talablar majmui;
davlat ta’lim talablari — ta’limning tuzilmasiga, mazmuniga va uni amalga oshirish shart-sharoitlariga, shuningdek ta’lim oluvchilarning jismoniy, shaxsiy, intellektual, ilmiy hamda kasbiy sifatlariga qo‘yiladigan majburiy talablar;
malaka — shaxsning kasbiy faoliyatning muayyan turini bajarishga tayyorgarligini ifodalaydigan, ma’lumot to‘g‘risidagi tegishli hujjat bilan tasdiqlanadigan bilim, qobiliyat, mahorat va ko‘nikmalar darajasi;
mutaxassislik — malaka berish bilan yakunlanadigan muayyan kasbiy tayyorgarlik turining nomi;
nodavlat ta’lim tashkiloti — davlat ta’lim standartlari, davlat ta’lim talablari va o‘quv dasturlariga muvofiq ta’lim xizmatlari ko‘rsatish faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan litsenziya asosida ta’lim xizmatlari ko‘rsatuvchi yuridik shaxs;
tarbiya — aniq maqsadli hamda ijtimoiy-tarixiy tajriba asosida yosh avlodni har tomonlama kamol toptirishga, ularning ongini, ma’naviy-axloqiy qadriyatlar va dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan tizimli jarayon;
ta’lim — ta’lim oluvchilarga chuqur nazariy bilim, malakalar va amaliy ko‘nikmalar berishga, shuningdek ularning umumta’lim va kasbiy bilim, malaka hamda ko‘nikmalarini shakllantirishga, qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan tizimli jarayon;
ta’lim kampusi — yagona hududda birlashtirilgan o‘quv binolarini, ilmiy-tadqiqot institutlarini (markazlarini), ishlab chiqarish majmualari va texnoparklarni, ta’lim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining vaqtincha yashash joylarini, laboratoriyalarni, axborot-resurs markazlarini (kutubxonalarni), sport inshootlarini, umumiy ovqatlanish obyektlarini o‘z ichiga olgan binolar hamda inshootlar majmuidan iborat bo‘lgan, o‘quv jarayoni, ma’naviy-axloqiy tarbiyaning yuqori samaradorligini ta’minlaydigan ta’lim-tarbiya muhiti;
ta’lim-tarbiya jarayoni ishtirokchilari — ta’lim oluvchilar, voyaga yetmagan ta’lim oluvchilarning ota-onalari yoki boshqa qonuniy vakillari, pedagog xodimlar va ularning vakillari;
ta’lim tashkilotlari attestatsiyasi — ta’lim tashkilotlarining faoliyatini baholash, davlat ta’lim standartlari, davlat ta’lim talablari hamda o‘quv dasturlariga muvofiq kadrlar tayyorlash mazmuni, darajasi va sifatini aniqlash bo‘yicha davlat nazoratining asosiy shakli.
4-modda. Ta’lim sohasidagi asosiy prinsiplar
Ta’lim sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:
ta’lim ustuvorligining tan olinishi;
ta’lim olish shaklini tanlash erkinligi;
ta’lim sohasida kamsitishlarga yo‘l qo‘yilmasligi;
ta’lim olishga doir teng imkoniyatlarning ta’minlanishi;
ta’lim va tarbiyaga milliy hamda umuminsoniy qadriyatlarning singdirilganligi;
ta’lim va tarbiyaning insonparvarlik, demokratik xususiyati;
ta’limning uzluksizligi va izchilligi;
o‘n bir yillik ta’limning hamda olti yoshdan yetti yoshgacha bo‘lgan bolalarni bir yil davomida umumiy o‘rta ta’limga tayyorlashning majburiyligi;
davlat ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablari doirasida ta’lim olishning hamma uchun ochiqligi;
o‘quv dasturlarini tanlashga doir yondashuvning yagonaligi va tabaqalashtirilganligi;
insonning butun hayoti davomida ta’lim olishi;
jamiyatda pedagoglarni ijtimoiy himoya qilishning kafolatlanganligi;
ta’lim tizimining dunyoviy xususiyatga egaligi;
bilimlilik, qobiliyatlilik va iste’dodning rag‘batlantirilishi;
ta’lim tizimida davlat va jamoat boshqaruvining uyg‘unligi;
ta’lim faoliyati sohasidagi ochiqlik va shaffoflik.
5-modda. Ta’lim olish huquqi
Jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi, e’tiqodi, shaxsiy va ijtimoiy mavqeyidan qat’i nazar, har kimga ta’lim olish uchun teng huquqlar kafolatlanadi.
Ta’lim olish huquqi:
ta’lim tashkilotlarini rivojlantirish;
ta’lim tashkilotlarida innovatsion faoliyatni qo‘llab-quvvatlash va o‘quv dasturlarini innovatsion texnologiyalarni qo‘llagan holda amalga oshirish;
ishlab chiqarishdan ajralgan (kunduzgi) va ajralmagan holda (sirtqi, kechki, masofaviy) ta’lim olishni tashkil etish;
kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
umumiy o‘rta, o‘rta maxsus ta’limni va boshlang‘ich professional ta’limni bepul olish;
oilada yoki mustaqil o‘qish orqali ta’lim olgan fuqarolarga, shuningdek umumiy o‘rta ta’lim olmagan shaxslarga akkreditatsiyadan o‘tgan davlat ta’lim muassasalarida eksternat tartibida attestatsiyadan o‘tish huquqini berish orqali ta’minlanadi.
Chet ellik fuqarolar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga va qonun hujjatlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasida ta’lim olishga haqlidir.
O‘zbekiston Respublikasida doimiy yashayotgan fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar ta’lim olish uchun O‘zbekiston Respublikasi fuqarolari bilan teng huquqlarga ega.
2-bob. Ta’lim tizimi, turlari va shakllari
6-modda. Ta’lim tizimi
Ta’lim tizimi:
davlat ta’lim standartlarini, davlat ta’lim talablarini, o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini;
davlat ta’lim standartlarini, davlat ta’lim talablari va o‘quv dasturlarini amalga oshiruvchi ta’lim tashkilotlarini;
ta’lim sifatini baholashni amalga oshiruvchi tashkilotlarni;
ta’lim tizimining faoliyat ko‘rsatishi va rivojlanishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan tadqiqot ishlarini bajaruvchi ilmiy-pedagogik muassasalarni;
ta’lim sohasidagi davlat boshqaruvi organlarini, shuningdek ularning tasarrufidagi tashkilotlarni o‘z ichiga oladi.
Ta’lim tizimi yagona va uzluksizdir.
7-modda. Ta’lim turlari
Ta’lim turlari quyidagilardan iborat:
maktabgacha ta’lim va tarbiya;
umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim;
professional ta’lim;
oliy ta’lim;
oliy ta’limdan keyingi ta’lim;
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish;
maktabdan tashqari ta’lim.
8-modda. Maktabgacha ta’lim va tarbiya
Maktabgacha ta’lim va tarbiya bolalarni o‘qitish va tarbiyalashga, ularni intellektual, ma’naviy-axloqiy, etik, estetik va jismoniy jihatdan rivojlantirishga, shuningdek bolalarni umumiy o‘rta ta’limga tayyorlashga qaratilgan ta’lim turidir.
Maktabgacha ta’lim va tarbiya olti yoshdan yetti yoshgacha bo‘lgan bolalarni boshlang‘ich ta’limga bir yillik majburiy tayyorlashni ham nazarda tutadi.
Maktabgacha ta’lim va tarbiyani tashkil etish tartibi ushbu Qonun, shuningdek “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni bilan belgilanadi.
9-modda. Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim
Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim umumta’lim o‘quv dasturlarini, zarur bilim, malaka hamda ko‘nikmalarni o‘zlashtirishga qaratilgan.
Umumiy o‘rta ta’lim (I — XI sinflar) bosqichlari quyidagilardan iborat:
boshlang‘ich ta’lim (I — IV sinflar);
tayanch o‘rta ta’lim (V — IX sinflar);
o‘rta ta’lim (X — XI sinflar).
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotining birinchi sinfiga bolalar ular yetti yoshga to‘ladigan yilda qabul qilinadi.
Boshlang‘ich ta’lim ta’lim oluvchilarda umumiy o‘rta ta’limni davom ettirish uchun zarur bo‘lgan savodxonlik, bilim, malaka va ko‘nikmalar asoslarini shakllantirishga qaratilgan.
Tayanch o‘rta ta’lim o‘quv dasturiga muvofiq ta’lim oluvchilarga bilim, malaka va ko‘nikmalarning zaruriy hajmini beradi, ularda mustaqil fikrlash va tahlil qilish qobiliyatini rivojlantiradi.
Tayanch o‘rta ta’lim doirasida (VII sinfdan so‘ng) ta’lim oluvchilarda kasblar bo‘yicha birlamchi bilim va ko‘nikmalarni shakllantirish uchun ularni professional tashxislash va kasb-hunarga yo‘naltirish bo‘yicha choralar amalga oshiriladi.
O‘rta ta’lim o‘quv dasturiga muvofiq ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalar o‘zlashtirilishini, shuningdek ta’limning keyingi turi tanlanishini hamda yuqori malaka talab qilinmaydigan kasblar egallanishini ta’minlaydi.
Professional tashxislash va kasb-hunarga yo‘naltirish, shuningdek ta’lim oluvchilarni yuqori malaka talab qilinmaydigan kasblarga tayyorlash tartibi qonun hujjatlarida belgilanadi.
Umumiy o‘rta ta’lim umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarida uzluksiz tarzda, majburiy bo‘lgan o‘n bir yil davomida amalga oshiriladi.
O‘rta maxsus ta’lim akademik litseylarda to‘qqiz yillik tayanch o‘rta ta’lim asosida ikki yil mobaynida amalga oshiriladi va ta’lim oluvchilarning intellektual qobiliyatlarining jadal rivojlanishini, shuningdek chuqur, tabaqalashtirilgan, kasb-xunarga va shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim olishini ta’minlaydi.
Nodavlat ta’lim tashkilotlarida umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim to‘lov-shartnoma asosida amalga oshirilishi mumkin.
Iqtidorli va iste’dodli bolalarning qobiliyatini rivojlantirish uchun Prezident, ijod va boshqa ixtisoslashtirilgan maktablar, shuningdek maktab-internatlar tashkil etilishi mumkin.
Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan bolalar, shuningdek uzoq vaqt davolanishga muhtoj bo‘lgan bolalar davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus ta’lim tashkilotlarida inklyuziv shaklda yoki uy sharoitlarida yakka tartibda ta’lim oladi.
Umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlarining sinflarida (guruhlarida) ta’lim oluvchilar soni o‘ttiz besh nafardan oshmasligi kerak.
10-modda. Professional ta’lim
Professional ta’lim egallanadigan kasb va mutaxassislik bo‘yicha quyidagi darajalarni o‘z ichiga oladi:
boshlang‘ich professional ta’lim;
o‘rta professional ta’lim;
o‘rta maxsus professional ta’lim.
Boshlang‘ich professional ta’lim kasb-hunar maktablarida IX sinf bitiruvchilari negizida bepul asosda kunduzgi ta’lim shakli bo‘yicha umumta’lim fanlarining va mutaxassislik fanlarining ikki yillik integratsiyalashgan dasturlari asosida amalga oshiriladi.
O‘rta professional ta’lim kollejlarda davlat buyurtmasi yoki to‘lov-shartnoma asosida kasblar hamda mutaxassisliklarning murakkabligidan kelib chiqqan holda, davomiyligi ikki yilgacha bo‘lgan kunduzgi, kechki va sirtqi ta’lim shakllari bo‘yicha umumiy o‘rta, o‘rta maxsus ta’lim hamda boshlang‘ich professional ta’lim negizida amalga oshiriladi.
O‘rta maxsus professional ta’lim texnikumlarda umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, boshlang‘ich professional va o‘rta professional ta’lim negizida davlat buyurtmasi yoki to‘lov-shartnoma asosida kasblar hamda mutaxassisliklarning murakkabligidan kelib chiqqan holda, davomiyligi kamida ikki yil bo‘lgan kunduzgi, kechki va sirtqi ta’lim shakllari bo‘yicha amalga oshiriladi.
Ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi (to‘qqiz yillik umumiy o‘rta va uch yillik o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi) olgan fuqarolar ham o‘rta professional va o‘rta maxsus professional ta’lim olish huquqiga ega.
Kasb-hunar maktablari, kollejlar va texnikumlar ta’lim oluvchilarning o‘zi tanlagan kasbga va mutaxassislikka ega bo‘lishini ta’minlaydi.
Fuqarolar shartnoma asosida ikkinchi va undan keyingi professional ta’limni olish huquqiga ega.
11-modda. Oliy ta’lim
Oliy ta’lim bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari va magistratura mutaxassisliklari bo‘yicha yuqori malakali kadrlar tayyorlanishini ta’minlaydi.
Oliy ma’lumotli kadrlarni tayyorlash oliy ta’lim tashkilotlarida (universitetlar, akademiyalar, institutlar, oliy maktablar) amalga oshiriladi. Umumiy o‘rta (o‘n bir yillik ta’lim), o‘rta maxsus (to‘qqiz yillik tayanch o‘rta va ikki yillik o‘rta maxsus ta’lim), boshlang‘ich professional ta’lim (to‘qqiz yillik tayanch o‘rta va ikki yillik boshlang‘ich professional ta’lim) olgan shaxslar, shuningdek ushbu Qonun kuchga kirguniga qadar o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi (to‘qqiz yillik umumiy o‘rta va uch yillik o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi) olgan shaxslar oliy ma’lumot olish huquqiga ega.
Oliy ta’lim ikki bosqichga — bakalavriat va magistratura bosqichiga ega.
Bakalavriat oliy ta’lim yo‘nalishlaridan biri bo‘yicha chuqurlashtirilgan bilim, malaka va ko‘nikmalar beradigan, o‘qish davomiyligi kamida uch yil bo‘lgan tayanch oliy ta’limdir.
Magistratura tegishli bakalavriat negizidagi aniq mutaxassislik bo‘yicha o‘qish davomiyligi kamida bir yil bo‘lgan oliy ta’limdir.
Magistratura mutaxassisliklarining va ularga muvofiq bo‘lgan bakalavriat ta’lim yo‘nalishlarining ro‘yxati ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organi tomonidan belgilanadi.
Fuqarolar shartnoma asosida ikkinchi va undan keyingi oliy ma’lumotni olish huquqiga ega.
12-modda. Oliy ta’limdan keyingi ta’lim
Oliy ta’limdan keyingi ta’limni oliy ta’lim va ilmiy tashkilotlarda olish mumkin.
Oliy ta’limdan keyingi ta’lim doktorlik dissertatsiyasini tayyorlash va himoya qilish maqsadida mutaxassislikni chuqur o‘rganishni va ilmiy izlanishlar olib borishni nazarda tutadigan tayanch doktorantura, doktorantura va mustaqil izlanuvchanlik asosida ilmiy darajaga ega ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlashni ta’minlaydi.
Tayanch doktorantura falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) ilmiy darajasiga da’vogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralgan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi bo‘yicha oliy ta’limdan keyingi ta’lim shakli hisoblanadi.
Doktorantura fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajasiga da’vogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralgan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi bo‘yicha oliy ta’limdan keyingi ta’lim shakli hisoblanadi.
Mustaqil izlanuvchilik falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) yoki fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajalariga da’vogar izlanuvchilar uchun ishlab chiqarishdan ajralmagan holda tashkil etiladigan oliy malakali ilmiy va ilmiy-pedagog kadrlar ixtisosligi bo‘yicha oliy ta’limdan keyingi ta’lim shakli hisoblanadi.
Ilmiy va ilmiy-pedagogik kadrlar tayyorlash, ilmiy darajalar va ilmiy unvonlar berish tartibi, shuningdek harbiy, tibbiyot va boshqa ta’lim tashkilotlarida oliy ta’limdan keyingi ta’lim olish xususiyatlari qonun hujjatlarida belgilanadi.
Oliy ta’limdan keyingi ta’limning davom etish muddati qonun hujjatlarida belgilanadi.
13-modda. Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish
Kadrlarni qayta tayyorlash tayanch mutaxassisliklar va kasblarga muvofiq bo‘lgan yo‘nalishlar bo‘yicha faoliyatni amalga oshirish uchun qo‘shimcha kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalarning zarur hajmi egallanishini ta’minlaydi.
Kadrlar malakasini oshirish kasbiy bilim, malaka va ko‘nikmalarning chuqurlashtirilishi hamda yangilab borilishini ta’minlaydi, kadrlarning toifasi, darajasi, razryadi va lavozimi oshishiga xizmat qiladi.
Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish shakllari va muddatlari tegishli davlat ta’lim talablari bilan belgilanadi.
14-modda. Maktabdan tashqari ta’lim
Bolalarning ehtiyojlarini qanoatlantirish, bo‘sh vaqti va dam olishini tashkil etish uchun davlat organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari, shuningdek tijorat tashkilotlari madaniy-estetik, ilmiy, texnikaviy, sport yo‘nalishidagi maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlarini tashkil etishi mumkin.
Maktabdan tashqari ta’lim bolalarga uzluksiz ta’lim berishning tarkibiy qismi sifatida ularning iste’dodi va qobiliyatini rivojlantirishga, ma’naviy ehtiyojlarini qanoatlantirishga qaratilgan.
Maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlari jumlasiga bolalar, o‘smirlar ijodiyoti saroylari, uylari, klublari va markazlari, “Barkamol avlod” bolalar maktablari, bolalar-o‘smirlar sport maktablari, bolalar musiqa va san’at maktablari, studiyalar, axborot-kutubxona hamda sog‘lomlashtirish muassasalari kiradi.
Maktabdan tashqari ta’lim berish tartibi ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organi tomonidan belgilanadi.
15-modda. Ta’lim olish shakllari
Ta’lim olish shakllari quyidagilardan iborat:
ishlab chiqarishdan ajralgan holda ta’lim olish (kunduzgi);
ishlab chiqarishdan ajralmagan holda ta’lim olish (sirtqi, kechki, masofaviy);
dual ta’lim;
oilada ta’lim olish va mustaqil ta’lim olish;
katta yoshdagilarni o‘qitish va ularga ta’lim berish;
inklyuziv ta’lim;
eksternat tartibidagi ta’lim;
mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlar tayyorlash.
16-modda. Masofaviy ta’lim
Masofaviy ta’lim o‘quv rejalari va o‘quv dasturlariga muvofiq ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalarni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan hamda Internet jahon axborot tarmog‘idan foydalangan holda masofadan turib olishga qaratilgan.
Masofaviy ta’limni tashkil etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
17-modda. Dual ta’lim
Dual ta’lim ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalarni olishga qaratilgan bo‘lib, ularning nazariy qismi ta’lim tashkiloti negizida, amaliy qismi esa ta’lim oluvchining ish joyida amalga oshiriladi.
Dual ta’limni tashkil etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
18-modda. Oilada ta’lim olish va mustaqil ta’lim olish
Davlat oilada ta’lim olishga va mustaqil ta’lim olishga ko‘maklashadi. Bolalarning oilada ta’lim olishi va mustaqil ta’lim olish uslubiy va maslahat yordami ko‘rsatilgan holda tegishli o‘quv dasturlari bo‘yicha amalga oshiriladi.
Oilada ta’lim olish va mustaqil ta’lim olish tartibi, shuningdek ta’lim oluvchilarning toifalari ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan belgilanadi.
Oilada ta’lim olish bolalar, oila, davlat va jamiyat manfaatlarini hisobga olgan holda davlat ta’lim muassasasi hamda ta’lim oluvchilarning ota-onasi yoki boshqa qonuniy vakillari o‘rtasidagi shartnoma asosida amalga oshiriladi.
Mustaqil ta’lim olish yakka tartibda amalga oshiriladi hamda ta’lim oluvchilarni kasbiy, intellektual, ma’naviy va madaniy rivojlantirishga xizmat qiladi.
Oilada ta’lim olgan va mustaqil ta’lim olgan shaxslarga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjatni berish davlat ta’lim muassasalarining tasdiqlangan o‘quv dasturiga muvofiq eksternat tartibida amalga oshiriladi.
19-modda. Katta yoshdagilarni o‘qitish va ularga ta’lim berish
Katta yoshdagilarni o‘qitish va ularga ta’lim berish butun umr davomida o‘qitishning markaziy tarkibiy qismi bo‘lib, ta’lim berish hamda o‘qitishning jamiyat hayotida va mehnat faoliyatida katta yoshdagilarning ishtirok etishini ta’minlashga qaratilgan barcha shakllarini o‘z ichiga oladi, shuningdek rasmiy, norasmiy va informal o‘qitish jarayonlarining butun majmuini qamrab oladi.
Rasmiy ta’lim davlat ta’lim muassasalari hamda davlat tomonidan tan olingan akkreditatsiyadan o‘tgan nodavlat ta’lim tashkilotlari ishtirokidagi institutsionallashtirilgan (muayyan qoidalar va normalarni mujassamlashtiruvchi), aniq maqsadga yo‘naltirilgan va rejalashtirilgan ta’limdir.
Norasmiy ta’lim ta’lim xizmatlari taqdim etilishini ta’minlovchi shaxs yoki tashkilot tomonidan institutsionallashtirilgan (muayyan qoidalar va normalarni mujassamlashtiruvchi), aniq maqsadga yo‘naltirilgan va rejalashtirilgan bo‘lib, shaxsni butun hayoti davomida o‘qitishdagi rasmiy ta’limga qo‘shimcha va (yoki) uning muqobilidir.
Informal ta’lim aniq maqsadga yo‘naltirilgan, ammo institutsionallashtirilmagan (muayyan qoidalar va normalarni mujassamlashtirmagan), rasmiy yoki norasmiy ta’limdan ko‘ra kamroq tashkillashtirilgan va tarkiblashtirilgandir hamda oiladagi, ish joyidagi, yashash joyidagi va kundalik hayotdagi o‘quv faoliyatini o‘z ichiga olishi mumkin.
20-modda. Inklyuziv ta’lim
Inklyuziv ta’lim alohida ta’lim ehtiyojlari va individual imkoniyatlarning xilma-xilligini hisobga olgan holda barcha ta’lim oluvchilar uchun ta’lim tashkilotlarida ta’lim olishga bo‘lgan teng imkoniyatlarni ta’minlashga qaratilgan.
Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan bolalar (shaxslar) uchun ta’lim tashkilotlarida inklyuziv ta’lim tashkil etiladi.
Inklyuziv ta’limni tashkil etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
21-modda. Eksternat tartibidagi ta’lim
Eksternat tartibidagi ta’lim olish o‘quv dasturlarini mustaqil ravishda o‘zlashtirishni o‘z ichiga olib, uning yakunlari bo‘yicha ta’lim oluvchilardan davlat ta’lim muassasalarida yakuniy va davlat attestatsiyalaridan o‘tishni talab etadi.
Eksternat tartibidagi ta’lim olishni tashkil etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
22-modda. Mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlash
Mudofaa, xavfsizlik va huquqni muhofaza qilish faoliyati sohasida kadrlarni tayyorlash ularning o‘ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
3-bob. Ta’lim tizimini boshqarish
23-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining ta’lim sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
ta’lim sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
ta’lim sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini ta’minlaydi;
ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlariga rahbarlik qiladi;
ta’lim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan, pedagog kadrlarni va ilmiy xodimlarni attestatsiyadan o‘tkazish, nodavlat ta’lim tashkilotlariga ta’lim xizmatlari ko‘rsatish faoliyatini amalga oshirish huquqini beradigan litsenziyalar (bundan buyon matnda litsenziya deb yuritiladi) berish, ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlarga apostil qo‘yish tartibini belgilaydi;
pedagogik kadrlarni ta’lim tashkilotlariga ishga qabul qilish va ular faoliyatini baholash tartibini belgilaydi;
xorijiy davlatlarning ta’lim muassasalariga O‘zbekiston Respublikasi hududida ta’lim faoliyati bilan shug‘ullanish huquqiga doir ruxsatnomalar beradi;
xorijiy davlatlarda olingan ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlarni tan olish tartibini belgilaydi;
davlat namunasidagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlarni tasdiqlaydi va davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlar berish tartibini belgilaydi;
eksternat tartibida o‘qitishga yo‘l qo‘yilmaydigan ta’lim yo‘nalishlari, mutaxassisliklar va kasblar ro‘yxatini tasdiqlaydi;
faqat davlat ta’lim muassasalarida o‘qitiladigan ta’lim yo‘nalishlari, mutaxassisliklar va kasblar ro‘yxatini tasdiqlaydi;
davlat ta’lim muassasalari va tashkilotlariga qabul qilish tartibini belgilaydi;
davlat oliy ta’lim muassasalari rektorlarini, shuningdek davlat ishtirokida tashkil etiladigan oliy ta’lim tashkilotlari (davlat ulushi bo‘lgan nodavlat oliy ta’lim tashkilotlari, qo‘shma ta’lim muassasalari, davlat-xususiy sheriklik asosida tashkil etiladigan ta’lim muassasalari va boshqalar) rektorlarini (rahbarlarini) lavozimga tayinlaydi hamda egallab turgan lavozimidan ozod etadi;
ta’lim oluvchilarni akkreditatsiya qilingan bir ta’lim tashkilotidan boshqasiga ko‘chirish, shuningdek ularni o‘qishdan chetlashtirish va qayta tiklash tartibini belgilaydi;
ta’lim tashkilotlari reytingini aniqlash tartibini belgilaydi;
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tartibini belgilaydi;
mehnat bozori talablarini prognoz va tahlil qilish asosida ta’lim tashkilotlarida kadrlarni tayyorlash bo‘yicha davlat buyurtmalarini shakllantiradi;
ta’lim tashkilotlariga nisbatan moddiy-texnik, infratuzilmaviy va parametrik talablarni belgilaydi;
darsliklar va o‘quv qo‘llanmalarini tayyorlash hamda nashr etish tartibini, shuningdek ularni yetkazib berishga va ulardan ta’lim tashkilotlarida foydalanishga qo‘yiladigan talablarni belgilaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
24-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasining ta’lim sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi (bundan buyon matnda Ta’lim inspeksiyasi deb yuritiladi) ta’lim tizimida o‘quv-tarbiya jarayoni, professor-o‘qituvchilar tarkibi, kadrlarni tayyorlash, qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish sifati ustidan nazorat qilish sohasida davlat siyosatini amalga oshiradigan, ta’lim sohasidagi maxsus vakolatli davlat boshqaruvi organidir.
Ta’lim inspeksiyasi:
ta’lim tashkilotlarini attestatsiyadan va davlat akkreditatsiyasidan, shuningdek ta’lim tashkilotlarining pedagog xodimlarini attestatsiyadan o‘tkazadi;
ta’lim tashkilotlarida ta’lim-tarbiya jarayonining sifati monitoringini amalga oshiradi;
maktabgacha, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlarining pedagog xodimlariga lavozimlar va malaka toifalarini berish jarayonini nazorat qiladi hamda unda ishtirok etadi;
nodavlat ta’lim tashkilotlariga litsenziyalar beradi;
ta’lim tashkilotlarining reytingini aniqlaydi;
aniqlangan ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlari buzilishlari yuzasidan tegishli davlat boshqaruvi organlariga va ta’lim tashkilotlariga taqdimnomalar kiritadi.
Ta’lim inspeksiyasi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
25-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligining ta’lim sohasidagi vakolatlari
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi:
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarda yoshlarni aniqlash, tanlash, o‘qitish va tarbiyalash sohasida davlat siyosatini ishlab chiqadi va uni amalga oshiradi;
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar uchun davlat ta’lim standartlarini tasdiqlaydi;
davlat ta’lim standartlariga muvofiq Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar faoliyatini yagona tarzda muvofiqlashtirishni hamda unga uslubiy rahbarlik qilishni amalga oshiradi;
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarning moddiy-texnika bazasini mustahkamlaydi, mazkur maktablarda bino va inshootlarni ekspluatatsiya qilish ishlarini monitoring qiladi va muvofiqlashtiradi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
26-modda. Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlaridir.
Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari o‘z vakolatlari doirasida:
ta’lim sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;
ta’lim sohasidagi tarmoq davlat dasturlarini ishlab chiqadi, tasdiqlaydi va amalga oshiradi;
ta’lim tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtiradi va ularga uslubiy rahbarlik qilishni amalga oshiradi;
davlat ta’lim standartlari (shu jumladan maktabgacha ta’lim va tarbiya davlat standarti) va davlat ta’lim talablarida kadrlarning ma’lumoti darajasiga va kasbiy tayyorgarligi sifatiga qo‘yilgan talablarning ta’lim tashkilotlari tomonidan bajarilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
davlat ta’lim standartlari (shu jumladan maktabgacha ta’lim va tarbiya davlat standartini) va davlat ta’lim talablari ishlab chiqilishini ta’minlaydi va ularni tasdiqlaydi;
ta’lim oluvchilarning bilim, malaka va ko‘nikmalarini baholash tartibini belgilaydi;
professional ta’limning kasblar va mutaxassisliklar, oliy ta’limning bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari va magistratura mutaxassisliklari, shuningdek bilim sohalari va ta’lim sohalari ro‘yxatini belgilaydi;
ta’lim-tarbiya jarayoniga o‘qitishning ilg‘or shakllari, yangi pedagogik texnologiyalar, o‘qitishning texnik va axborot vositalari joriy etilishini ta’minlaydi;
ta’lim tashkilotlarida kadrlarning kasbiy tayyorgarligi sifatini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi, o‘quv dasturlarini takomillashtiradi;
o‘quv adabiyotlarini tayyorlash va nashr qilishni tashkil etadi;
o‘zlashtirishni baholashga, o‘quv jarayonini, ta’lim oluvchilarning yakuniy davlat attestatsiyasini tashkil etishga oid normativ-huquqiy hujjatlarni tasdiqlaydi, shuningdek eksternat tartibida ta’lim oluvchilarning toifalarini belgilaydi;
davlat oliy ta’lim muassasalarining rektorlarini tayinlash to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritadi;
ta’lim tashkilotlarining rahbar va pedagog kadrlarini tayyorlashni, qayta tayyorlashni va ularning malakasini oshirishni tashkil etadi;
ta’lim tashkilotlarida moddiy-texnika resurslaridan foydalanishga doir talablarni ishlab chiqadi;
ta’lim sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni ishlab chiqishda ishtirok etadi;
ta’lim sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
27-modda. Mahalliy davlat hokimiyati organlarining ta’lim sohasidagi vakolatlari
Mahalliy davlat hokimiyati organlari:
ta’lim sohasidagi vakolati davlat boshqaruvi organlari bilan kelishilgan holda davlat ta’lim muassasalarini tashkil etadi, qayta tashkil etadi va tugatadi, bundan respublika tasarrufidagi ta’lim muassasalari mustasno;
o‘z vakolatlari doirasida tegishli hududda davlat ta’lim muassasalari uchun moliyalashtirish hajmini belgilaydi;
fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan ta’lim tashkilotlarini rivojlantirish masalalari yuzasidan hamkorlik qiladi;
davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalariga biriktirilgan hududlarni (mikrouchastkalarni) belgilaydi;
ta’lim sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshirishda ta’lim tashkilotlariga ko‘maklashadi;
ta’lim oluvchilar uchun sifatli ta’limni, tarbiyani ta’minlash, ularning iste’dodini shakllantirish va namoyon etish maqsadida joylarda ularga zarur sharoitlar yaratish bo‘yicha dasturlarni ishlab chiqadi;
o‘z vakolatlari doirasida ta’lim sohasidagi davlat-xususiy sheriklikni rivojlantiradi va nodavlat ta’lim tashkilotlari tarmog‘ini kengaytirishga ko‘maklashadi;
umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari bitiruvchilari bandligini ta’minlashga ko‘maklashadi.
Mahalliy davlat hokimiyati organlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
28-modda. Ta’lim tashkilotini boshqarish
Ta’lim tashkilotini boshqarishni tegishincha quyidagilar amalga oshiradi:
pedagogik kengash;
kuzatuv (vasiylik) kengashi;
oliy ta’lim tashkilotining kengashi;
ta’lim tashkilotining rahbari.
Ta’lim tashkilotlarida jamoatchilik boshqaruvi organlari tashkil etilishi mumkin.
Ta’lim tashkilotlarini boshqarishda va kadrlar tayyorlashda kadrlar talabgorlari ishtirok etadi.
4-bob. Ta’lim faoliyatini tashkil etish va uning nazoratini amalga oshirish
29-modda. Ta’lim tashkilotlarining huquqiy maqomi
O‘zbekiston Respublikasining ta’lim tashkilotlari va ularning filiallari, shuningdek xorijiy davlatlar ta’lim tashkilotlarining filiallari yuridik shaxs maqomi bilan tashkil etiladi.
Oilaviy nodavlat maktabgacha ta’lim tashkiloti shaklidagi ta’lim xizmatlari yakka tartibdagi tadbirkorlar sifatida ro‘yxatga olingan jismoniy shaxslar tomonidan amalga oshiriladi.
Nodavlat ta’lim tashkilotlari litsenziya olingan kundan e’tiboran ta’lim faoliyati bilan shug‘ullanishga haqli.
Ta’lim tashkilotlari o‘z faoliyatini ustav va (yoki) boshqa ta’sis hujjatlari asosida yuritadi.
Ta’lim tashkilotlari o‘quv-tarbiya va o‘quv-ilmiy-ishlab chiqarish majmualariga birlashishga haqli.
Ta’lim tashkilotlarida siyosiy partiyalarning tashkiliy tuzilmalarini tashkil etishga yo‘l qo‘yilmaydi.
30-modda. Ta’lim tashkilotlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish
Davlat oliy ta’lim, o‘rta maxsus, professional ta’lim muassasalari va ularning filiallari, shuningdek davlat ishtirokidagi oliy, o‘rta maxsus, professional ta’lim tashkilotlari va ularning filiallari O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoki O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari bilan tashkil etiladi.
Iqtisodiyotning va ijtimoiy sohaning oliy ma’lumotli malakali kadrlarga bo‘lgan ehtiyojlarini, shuningdek aholining oliy ta’lim olishga bo‘lgan ehtiyojini qanoatlantirish maqsadida mamlakat hududida xorijiy oliy ta’lim tashkilotlarining filiallari (markazlari, ta’lim kampuslari) va boshqa bo‘linmalari tashkil etilishi mumkin.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlarining bo‘linmalari O‘zbekiston Respublikasida yuridik shaxs maqomi bilan tashkil etiladi.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlarining, shuningdek xalqaro tashkilotlarning ta’lim muassasalari filiallari (markazlari, ta’lim kampuslari) va boshqa bo‘linmalari faoliyatini tashkil etish masalalari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining yoki Vazirlar Mahkamasining qarorlari qabul qilinishi mumkin.
Kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo‘yicha davlat ta’lim muassasalari:
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan institutlar va markazlar shaklida;
tegishli vazirliklar, davlat qo‘mitalari hamda idoralar tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi bilan kelishilgan holda oliy ta’lim muassasalarining fakultetlari va kurslari shaklida tashkil etiladi.
Davlat umumiy o‘rta va maktabdan tashqari ta’lim muassasalari:
respublika bo‘ysunuvida vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralari tomonidan Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan kelishgan holda;
Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri bo‘ysunuvida tegishincha Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi bilan kelishilgan holda;
tumanlar va shaharlar bo‘ysunuvida tumanlar va shaharlar hokimliklari tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi bilan kelishilgan holda tashkil etiladi.
Nodavlat ta’lim muassasalarini tashkil etish ularning ta’sischilari tomonidan amalga oshiriladi.
Ta’lim tashkilotlarini qayta tashkil etish va tugatish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Ta’lim tashkilotlarini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish to‘g‘risidagi ma’lumotlar davlat statistika organlariga, Ta’lim inspeksiyasiga hamda O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligining hududiy organlariga taqdim etiladi.
31-modda. Nodavlat ta’lim tashkilotlari
Nodavlat ta’lim tashkilotlari o‘z faoliyatini litsenziya asosida amalga oshiradi.
Nodavlat ta’lim tashkilotlari litsenziya talablariga va shartlariga muvofiq ta’lim xizmatlari ko‘rsatadi.
Davlat ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablariga muvofiq ta’lim xizmatlarini ko‘rsatuvchi nodavlat ta’lim tashkilotlari bitiruvchilarga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlarni beradi.
Mustaqil ishlab chiqilgan va litsenziyada ko‘rsatilgan o‘quv dasturlari bo‘yicha ta’lim xizmatlari ko‘rsatadigan nodavlat ta’lim tashkilotlari bitiruvchilarga O‘zbekiston Respublikasida tan olinadigan ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlarni beradi.
Nodavlat ta’lim tashkilotlari normativ-huquqiy hujjatlar talablariga muvofiq ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish va yuqori kasbiy mahoratga ega bo‘lgan pedagog kadrlar va boshqa kadrlarni jalb qilish bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘radi.
Nodavlat ta’lim tashkilotlari tomonidan ishlab chiqilgan o‘quv dasturlari bo‘yicha o‘qitish ta’lim oluvchi yoxud uning ota-onaci yoki boshqa qonuniy vakillari va nodavlat ta’lim tashkiloti o‘rtasida tuziladigan, o‘qitish muddatlari, shartlari va to‘lovlari, tomonlarning huquq va majburiyatlari hamda boshqa shartlar belgilanadigan shartnoma asosida amalga oshiriladi.
32-modda. Ta’lim tashkilotining ustavi
Ta’lim tashkilotining ustavi ta’lim turlarining o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda ishlab chiqiladi.
Ta’lim tashkilotining ustavida, qoida tariqasida, quyidagilar ko‘rsatiladi:
ta’lim turi va shakli;
ta’lim tashkilotining maqsad va vazifalari;
o‘quv-tarbiyaviy va ilmiy-metodik ishlarni tashkil etish hamda mazmuni;
ta’lim tashkilotiga qabul qilish tartibi;
ta’lim tashkilotining tuzilmasi, boshqaruv organlari va jamoatchilik tuzilmalari;
ta’lim oluvchilar, pedagog kadrlar, o‘quv-tarbiya ishlari bo‘yicha xodimlar, ma’muriy-boshqaruv xodimlarining maqomi, huquqlari va majburiyatlari;
ta’lim tashkilotining mol-mulki va vositalari;
ta’lim tashkilotini tashkil etish, qayta tashkil etish va tugatish tartibi.
Ta’lim tashkilotining namunaviy ustavi:
umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari, ixtisoslashtirilgan maktablar va maktabdan tashqari ta’lim tashkilotlari uchun — O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan;
Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablar uchun — O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi tomonidan;
oliy ta’lim muassasalari huzuridagi ixtisoslashtirilgan maktablar, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlari uchun — O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan;
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo‘yicha ta’lim tashkilotlari uchun — tegishli vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralar tomonidan ishlab chiqiladi.
Ta’lim tashkilotining ustavi ta’lim tashkilotining ta’sischilari tomonidan tasdiqlanadi va hududiy tegishlilik bo‘yicha Davlat xizmatlari markazi tomonidan ro‘yxatga olinadi.
33-modda. Ta’lim berish tili
Ta’lim tashkilotlarida o‘qitish tilidan foydalanish tartibi “Davlat tili haqida”gi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni bilan tartibga solinadi.
34-modda. Davlat ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablari
Davlat ta’lim standartlari umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional hamda oliy ta’lim mazmuni va sifatiga oid talablarni belgilaydi.
Davlat ta’lim talablari:
maktabdan tashqari ta’lim, oliy ta’limdan keyingi ta’lim, shuningdek kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish mazmunini;
ta’lim tuzilmasini va ta’limni amalga oshirish shartlarini;
ta’lim oluvchilarning jismoniy, shaxsiy, intellektual, ilmiy va kasbga oid sifatlari to‘g‘risidagi normalarni belgilaydi.
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standarti qo‘llaniladi.
Davlat ta’lim standartlarini va (yoki) davlat ta’lim talablarini bajarish barcha ta’lim tashkilotlari uchun majburiydir, bundan ushbu moddaning beshinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.
Nodavlat ta’lim tashkilotlari mustaqil ishlab chiqilgan va litsenziyada ko‘rsatilgan o‘quv dasturlari asosida ta’lim faoliyatini amalga oshirishlari mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi davlat ta’lim standartlari, malaka talablari, oliy ta’lim, o‘rta maxsus ta’lim hamda professional ta’limning o‘quv rejalari va o‘quv dasturlari ishlab chiqilishini ta’minlaydi. Ushbu maqsadlar uchun O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tayanch davlat oliy ta’lim va professional ta’lim muassasalarini belgilaydi.
Tayanch davlat oliy ta’lim va professional ta’lim muassasalari kadrlarning talabgorlari ishtirokida davlat ta’lim standartlarini, malaka talablarini, o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini tayyorlashni amalga oshiradi. Davlat ta’lim standartlari kasbiy standartlar asosida ishlab chiqiladi.
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standartlari ishlab chiqilishini ta’minlaydi.
Oliy, professional, o‘rta maxsus va umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standartlari, malaka talablari, o‘quv rejalari va o‘quv dasturlari tegishincha O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi tomonidan tasdiqlanadi. Tegishli vakolatlar berilgan boshqa vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralar davlat ta’lim standartlarini O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi bilan kelishilgan holda ishlab chiqadi hamda tasdiqlaydi.
Davlat ta’lim talablari ta’lim sohasidagi tegishli vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.
Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan shaxslarni o‘qitish maxsus o‘quv dasturlari asosida amalga oshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi davlat oliy ta’lim muassasalariga mustaqil ishlab chiqilgan va tasdiqlangan o‘quv dasturlari, malaka talablari hamda o‘quv rejalari asosida ta’lim xizmatlari ko‘rsatish bo‘yicha vakolatlarni berishi mumkin.
35-modda. Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish
O‘quv rejalari va o‘quv dasturlari tegishli ta’lim bosqichlarining maqsad hamda vazifalari asosida ishlab chiqiladi.
Tegishli davlat ta’lim muassasalari va tashkilotlaridagi o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarining mazmuni, ularni ishlab chiqish hamda joriy etish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Prezident, ijod va ixtisoslashtirilgan maktablarni rivojlantirish agentligi hamda Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan belgilanadi.
Umumta’lim fanlarining o‘quv dasturlari shaxsni har tomonlama kamol toptirishga, ta’lim oluvchilarda bilim, malaka, ko‘nikmalarni, saviyani shakllantirishga va ularning qobiliyatini rivojlantirishga qaratilgan bo‘lishi kerak.
Kasbga oid fanlarning o‘quv dasturlari ta’lim oluvchilar tomonidan tegishli kasblar va mutaxassisliklarni egallashga qaratilgan.
Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish ta’lim tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.
O‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish jarayonida zamonaviy pedagogik texnologiyalar, o‘qitishning innovatsion shakllari va usullari, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari qo‘llaniladi.
Ta’lim jarayoniga o‘quv rejalari va o‘quv dasturlarini joriy etish chog‘ida ta’lim tashkilotlari kredit-modul tizimiga asoslangan o‘qitish texnologiyalaridan foydalanishi mumkin.
O‘quv rejasida, qoida tariqasida, ta’lim jarayonining jadvali, o‘qitishning boshlanishi, muddati va davriyligi, o‘quv yillari, choraklar, semestrlar, amaliyot, ta’tillar hamda attestatsiya, ajratilgan haftalar soni, o‘rganiladigan fanlar (modullar) va ularga ajratilgan soatlar (kreditlar) hamda boshqa zarur parametrlar aks ettiriladi.
Professional va oliy ta’lim, kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishga doir o‘quv rejalarda ta’lim oluvchilar uchun amaliyot o‘tash nazarda tutiladi.
Ta’lim oluvchilarning amaliyotni o‘tash tartibi va uni tashkil etish ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari tomonidan belgilanadi.
Professional va oliy ta’limga doir o‘quv rejalari davlat ta’lim standartlariga muvofiq mutaxassislik fanlaridan, shuningdek umumkasbiy, matematika, tabiiy-ilmiy, gumanitar va qo‘shimcha fanlardan shakllantiriladi.
O‘quv rejalariga davlat boshqaruvi organlarining topshiriqlariga asosan va ushbu Qonunda nazarda tutilmagan boshqa yo‘l bilan qo‘shimcha fanlarni kiritishga yo‘l qo‘yilmaydi.
36-modda. Ta’lim sohasidagi eksperimental va innovatsion faoliyat
Ta’lim sohasidagi eksperimental va innovatsion faoliyat ta’limni modernizatsiya qilish maqsadida amalga oshiriladi hamda yangi ta’lim texnologiyalari va resurslarini ishlab chiqishga, ularni sinovdan o‘tkazishga hamda ta’lim jarayoniga joriy etishga qaratilgan. Eksperimental va innovatsion faoliyatni amalga oshirish tartibi va shartlari O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
Ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari innovatsion o‘quv dasturlari va loyihalarini amalga oshirish hamda ularning natijalarini amaliyotga joriy etish uchun o‘z vakolatlari doirasida shart-sharoitlar yaratadi.
Iqtisodiy rivojlanish va innovatsion faoliyat ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda, davlat tomonidan oliy ta’lim tashkilotlari olimlarining ilmiy-tadqiqot ishlari natijalarini ishlab chiqarish jarayoniga joriy etish uchun tegishli shart-sharoitlar, shuningdek oliy ta’lim tashkilotlari ta’lim jarayonining yanada takomillashtirilgan shakllariga bosqichma-bosqich o‘tishi uchun imkoniyatlar yaratiladi.
Ta’lim tashkilotlari eksperimental va innovatsion faoliyatda masofaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanishi mumkin.
37-modda. Ta’lim tashkilotlari faoliyatining ochiqligi va shaffofligi
Ta’lim tashkilotlari faoliyatining ochiqligi va shaffofligi ularning rasmiy veb-saytlarida Internet jahon tarmog‘ida joylashtiriladigan ta’lim tashkilotlari faoliyati to‘g‘risidagi ochiq axborot resurslari bilan ta’minlanadi.
Ta’lim tashkilotlari rasmiy veb-saytlarida quyidagilarni joylashtiradi:
ta’lim tashkilotining ustavi;
ta’lim berish tillari haqida ma’lumot;
davlat ta’lim standartlari, davlat ta’lim talablari;
ta’lim faoliyatining moddiy-texnika ta’minoti haqida ma’lumot;
litsenziya (nodavlat ta’lim tashkilotlari uchun);
ta’lim tashkilotining reytingi;
ta’lim faoliyatini amalga oshirish uchun davlat akkreditatsiyasi to‘g‘risidagi sertifikat;
ilmiy tadqiqotlar yo‘nalishlari va natijalari, shuningdek ularni amalga oshirish uchun ilmiy-tadqiqot bazasi to‘g‘risidagi ma’lumot (oliy ta’lim uchun);
ta’lim oluvchilarga stipendiyalar berish tartibi, ularga ijtimoiy yordam ko‘rsatishning mavjudligi va shartlari to‘g‘risidagi ma’lumot;
vaqtincha yashash joylarining mavjudligi va yashash joylarining soni, shuningdek to‘lov miqdori to‘g‘risidagi ma’lumot;
pedagoglar va ta’lim oluvchilarning soni, shuningdek pedagoglarning ilmiy salohiyati to‘g‘risidagi ma’lumot.
Ta’lim tashkilotlarining rasmiy veb-saytlariga joylashtiriladigan axborotning ishonchligini ta’minlash uchun ta’lim tashkilotlarining rahbarlari shaxsan javobgardir.
Ayrim ta’lim tashkilotlarining faoliyati to‘g‘risidagi axborotdan foydalanish qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda cheklanishi mumkin.
38-modda. Ta’lim tashkilotlariga o‘qishga qabul qilish
Ta’lim tashkilotlariga o‘qishga qabul qilish barcha talabgorlar uchun ta’lim olishga doir teng imkoniyatlarning ta’minlanishi prinsipi asosida amalga oshiriladi, shaxslarning ayrim toifalari bundan mustasno, ularga qonun hujjatlariga muvofiq imtiyozlar berilishi mumkin.
Ta’lim tashkilotlari talabgorlarni va (yoki) ularning ota-onasini yoki boshqa qonuniy vakillarini ustav, litsenziya (nodavlat ta’lim tashkilotlari uchun), davlat akkreditatsiyasi to‘g‘risidagi sertifikat, o‘quv dasturi hamda ta’lim faoliyatini tartibga soluvchi boshqa hujjatlar, ta’lim oluvchilarning huquqlari va majburiyatlari bilan tanishtirishi shart.
Jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan bolalar o‘qishga o‘z ota-onasining yoki boshqa qonuniy vakillarining roziligiga va tibbiy-psixologik-pedagogik komissiyaning xulosasiga binoan qabul qilinadi.
Ayrim ta’lim tashkilotlariga (oliy ta’lim muassasalariga, akademik litseylarga, Prezident, ijod, ixtisoslashtirilgan maktablar va boshqalarga) o‘qishga qabul qilish tanlov asosida amalga oshiriladi. Ta’lim tashkilotlariga tanlov asosida o‘qishga qabul qilish chog‘ida tanlov ishtirokchilariga tanlovni o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi axborot taqdim etiladi.
Davlat oliy ta’lim va professional ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish davlat granti va (yoki) to‘lov-shartnoma asosida amalga oshiriladi.
Davlat ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
Nodavlat ta’lim tashkilotlariga o‘qishga qabul qilish tartibi ushbu ta’lim tashkilotlari tomonidan belgilanadi.
Chet ellik fuqarolarni O‘zbekiston Respublikasining davlat ta’lim muassasalariga qabul qilish to‘lov-shartnoma asosida (bundan davlat granti ajratilgan hollar mustasno) amalga oshiriladi.
Oliy ta’lim muassasalariga davlat granti asosida o‘qishga qabul qilish parametrlari O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan belgilanadi.
Oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilish chog‘ida imtiyozli kontingent uchun qo‘shimcha qabul parametrlari belgilanadi.
39-modda. Davlat ta’lim muassasalariga o‘qishga maqsadli qabul qilish
Davlat ta’lim muassasalariga o‘qishga maqsadli qabul qilish tegishli hududlarning, sohalar va tarmoqlarning kadrlarga bo‘lgan ehtiyojlaridan kelib chiqqan holda ular uchun belgilangan ta’lim oluvchilarni qabul qilish parametrlari doirasida amalga oshiriladi.
Davlat ta’lim muassasalariga o‘qishga maqsadli qabul qilish kadrlar buyurtmachilari, davlat ta’lim muassasalari va fuqarolar o‘rtasida tuziladigan shartnomalar asosida amalga oshiriladi.
Davlat ta’lim muassasalariga maqsadli qabul qilish tartibida o‘qishga kirish umumiy asoslarda tanlov natijalariga muvofiq amalga oshiriladi.
40-modda. Ta’lim to‘g‘risidagi hujjat
Akkreditatsiya qilingan ta’lim tashkilotlarining davlat ta’lim standartlariga va davlat ta’lim talablariga muvofiq ta’lim olgan bitiruvchilariga davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjat (shahodatnoma, diplom, sertifikat, guvohnoma) beriladi. Davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjat oilada ta’lim olgan yoki mustaqil ta’lim olgan hamda akkreditatsiya qilingan davlat ta’lim muassasalarining tegishli o‘quv dasturlari bo‘yicha eksternat tartibida yakuniy va davlat attestatsiyasidan o‘tgan shaxslarga ham beriladi.
O‘rta maxsus ta’lim, professional ta’lim hamda oliy ta’lim to‘g‘risidagi diplomga o‘zlashtirilgan fanlar ro‘yxati, ularning hajmlari va fanlar bo‘yicha baholari yozilgan varaqa ilova qilinadi.
Tegishli ilmiy darajani olish uchun dissertatsiya himoya qilgan shaxslarga falsafa doktori (Doctor of Philosophy (PhD) yoki fan doktori (Doctor of Science (DSc) ilmiy darajasi beriladi va davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi diplom topshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasining va xorijiy davlatlarning hukumatlari o‘rtasidagi ikki tomonlama bitimlar asosida ta’lim to‘g‘risidagi hujjatlarni o‘zaro tan olish amalga oshirilishi mumkin.
Uzluksiz ta’limning tegishli turini tamomlamagan shaxslarga belgilangan namunadagi ma’lumotnoma beriladi.
Davlat tomonidan tasdiqlangan namunadagi ta’lim to‘g‘risidagi hujjat, shuningdek nodavlat ta’lim tashkilotlari tomonidan beriladigan O‘zbekiston Respublikasida tan olinadigan ta’lim to‘g‘risidagi hujjat uzluksiz ta’limning keyingi turi (darajasi) bo‘yicha o‘qishni davom ettirish yoki tegishli mutaxassislik va kasb bo‘yicha ishlash huquqini beradi.
Xorijiy davlatlarning va O‘zbekiston Respublikasining oliy ta’lim tashkilotlari o‘rtasida tuzilgan shartnoma asosida ularning bitiruvchilariga O‘zbekiston Respublikasi hududida oliy ma’lumot to‘g‘risidagi hujjat sifatida tan olinadigan ikki tomonlama diplom (Double Diploma) berilishi mumkin.
41-modda. Ta’lim tashkilotlarining reytingi
Ta’lim tashkilotlarining reytingi:
ta’lim tashkilotlari o‘rtasida sog‘lom raqobat muhitini shakllantirish;
ilmiy-pedagogik faoliyat darajasining o‘sishini va sifatining oshishini rag‘batlantirish;
pedagog xodimlarning ilmiy salohiyatidan samarali foydalanish;
o‘qitish sifatining yuqori ko‘rsatkichlariga erishish;
mehnat bozorida talab yuqori bo‘lgan malakali kadrlar tayyorlash maqsadlarida belgilanadi.
Reytingni belgilash uchun ta’lim tashkiloti tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlarning ishonchliligi uchun ta’lim tashkilotining rahbari shaxsan javobgar bo‘ladi.
42-modda. Ta’lim tizimidagi monitoring
Ta’lim tizimidagi monitoring ta’limning holatini, ta’lim natijalarining o‘zgarishi sur’atlarini, ta’lim faoliyatini amalga oshirish uchun yaratilgan shart-sharoitlarni o‘rganish va kuzatishni, shuningdek ta’lim oluvchilarning kontingenti to‘g‘risidagi ma’lumotlarni va boshqaruv qarorlari qabul qilinishini tahlil etishni o‘z ichiga oladi.
Ta’lim tashkilotlarining monitoringi Ta’lim inspeksiyasi, ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlari va ularning hududiy bo‘linmalari tomonidan amalga oshiriladi.
Ta’lim holatining tahlili va uni rivojlantirish istiqbollari to‘g‘risidagi axborot Ta’lim inspeksiyasining, ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlarining va ular hududiy bo‘linmalarining, shuningdek ta’lim tashkilotlarining rasmiy veb-saytlariga joylashtiriladi.
Ta’lim tizimidagi ma’lumotlar jumlasiga rasmiy statistika ma’lumotlari, ta’lim tizimi monitoringi natijalari, ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlarining va ular hududiy bo‘linmalarining, mahalliy davlat hokimiyati organlarining hamda ta’lim tashkilotlarining ma’lumotlari kiradi.
43-modda. Ta’lim sohasidagi davlat nazorati
Ta’lim sohasidagi davlat nazorati berilayotgan ta’limning mazmuni va sifati davlat ta’lim standartlariga, davlat ta’lim talablari va o‘quv dasturlariga, shuningdek ushbu Qonun talablariga muvofiqligini aniqlash yo‘li bilan amalga oshiriladi.
Ta’lim tashkilotlari ta’lim sifati ustidan nazoratni amalga oshirishda Ta’lim inspeksiyasiga, ta’lim sohasidagi vakolatli davlat boshqaruvi organlariga ko‘maklashadi.
Ta’lim tashkilotlari tomonidan berilayotgan ta’limning mazmuni va sifati ta’lim to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga nomuvofiqligi aniqlangan hollarda Ta’lim inspeksiyasi nomuvofiqlikni bartaraf etish yuzasidan ularga taqdimnoma kiritadi. Aniqlangan nomuvofiqlik bartaraf etilmagan taqdirda Ta’lim inspeksiyasi ta’lim tashkilotining davlat akkreditatsiyasi to‘g‘risidagi sertifikatini qonun hujjatlariga muvofiq bekor qilishga haqli.
Ta’lim sifati ustidan nazorat qilish vakolatlariga ega bo‘lmagan organlar tomonidan ta’lim tashkilotlarining ta’lim sifatini, ta’lim jarayoni tashkil etilishini, pedagog xodimlarining mehnat faoliyatini, ta’lim oluvchilarining o‘zlashtirishini tekshirishga yo‘l qo‘yilmaydi.
Ta’lim inspeksiyasi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakilni xabardor qilgan holda nodavlat ta’lim tashkilotlarida ta’lim sifati ustidan nazorat va monitoringni amalga oshiradi.
5-bob. Ta’lim tashkilotlari pedagog xodimlarining huquqiy maqomi
44-modda. Pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanish huquqi
Tegishli ma’lumoti, kasbiy tayyorgarligi bo‘lgan va ma’naviy-axloqiy fazilatlarga ega shaxslar pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanish huquqiga ega. Magistraturani tamomlagan shaxslar va diplomli mutaxassislar o‘z mutaxassisligi bo‘yicha pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanish huquqiga ega.
Agar qonun hujjatlarida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, pedagogik oliy ma’lumotga ega bo‘lmagan shaxslarga qayta tayyorlash kurslaridan o‘tganidan keyin ta’lim tashkilotlarida (bundan oliy ta’lim tashkilotlari mustasno) pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanish huquqi beriladi.
Ishlab chiqarish ta’limi ustalari qayta tayyorlash kurslaridan o‘tmasdan professional ta’lim tashkilotlarida pedagogik faoliyat bilan shug‘ullanishga haqli.
Zarurat bo‘lganda professional ta’lim tashkilotlari ishlab chiqarish ta’limi ustalarini, shuningdek tegishli bilim hamda amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lgan, oliy ma’lumoti bo‘lmagan boshqa mutaxassislarni amaliy va qo‘shimcha mashg‘ulotlarni olib borish uchun jalb etishi mumkin.
45-modda. Pedagog xodimlarning maqomi va ular faoliyatining kafolatlari
Pedagog xodimlarning maqomi jamiyat va davlat tomonidan tan olinadi. Pedagog xodimlar ijtimoiy qo‘llab-quvvatlanadi, o‘z kasbiy faoliyatini amalga oshirishi, ularning ijtimoiy maqomi va obro‘sini oshirish uchun tashkiliy-huquqiy shart-sharoitlar yaratiladi, shuningdek o‘z huquq va qonuniy manfaatlarini amalga oshir

Yuklab olish uchun fayllar

To`garaklar

“Umumiy pedagogika” kafedrada mavjud ilmiy to‘garaklar:
"Yosh pedagog","Pedagogik mahorat maktabi", "Yosh murabbiy","Ma’naviyat sarchashmasi", "Mahorat maktabi","Грани мастерства", "Формирование гармонично-развитых совершенных личностей",
"Молодой воспитатель", "Let’s speak English", "Ma’naviyat sarchashmasi", "Yosh iste’dod".

Kafedra a`zolari